3 chân kiềng của bể thuỷ sinh: ánh sáng, CO2, dinh dưỡng và nền móng bên dưới
Tóm tắt nhanh: cây thuỷ sinh cần 3 thứ để sống khoẻ: ánh sáng, CO2, dinh dưỡng. Mình gọi là 3 chân kiềng. Ba chân này đứng trên nền móng gồm bể, lọc, nước và vi sinh. Chân nào lệch là bể nghiêng: rêu lên, cây còi. Cả lộ trình này đi lần lượt từng phần.
Vì sao lại là “kiềng 3 chân”?
Cái kiềng 3 chân đứng vững được là vì 3 chân dài bằng nhau. Bể thuỷ sinh cũng vậy:
- Ánh sáng là động cơ: đèn càng mạnh, cây càng muốn quang hợp nhiều.
- CO2 là nhiên liệu: cây lấy CO2 để làm ra thân, lá.
- Dinh dưỡng là vật liệu: đạm, lân, kali, sắt và vi lượng để cây xây lá mới.
Đèn mạnh mà CO2 ít, hoặc CO2 nhiều mà nền nghèo, thì cây chỉ dùng được tới mức của chân yếu nhất. Phần dư của hai chân kia không ai dùng, và rêu sẽ dùng thay cây.
Nhớ một câu: cây chỉ mọc nhanh bằng chân kiềng yếu nhất cho phép.
Chân 1: Ánh sáng
Đèn quyết định cây mọc nhanh hay chậm và có lên màu hay không. Người mới hay mắc 2 lỗi: đèn quá yếu cho cây đòi sáng, hoặc đèn mạnh và bật quá lâu ngay từ tuần đầu.
Khi bể mới, mình thường bật 6 tiếng mỗi ngày, rồi tăng dần lên 7–8 tiếng khi cây đã bén rễ. Chi tiết cách chọn đèn theo chiều dài bể, bật bao nhiêu tiếng, mình viết ở chặng 3: Ánh sáng.
Chân 2: CO2
Không khí chỉ có khoảng 0,04% CO2, nước trong bể giữ được rất ít. Với cây dễ như ráy, dương xỉ, rêu thì vẫn đủ sống. Muốn cây thân mọc dày, cây đỏ lên màu, trải thảm tiền cảnh thì gần như phải bơm thêm CO2.
Quan trọng nhất là CO2 ổn định ngày nào cũng như ngày nào, bật tắt theo giờ đèn. Đọc thêm: Bể có CO2 và không CO2 khác nhau thế nào.
Chân 3: Dinh dưỡng
Dinh dưỡng đến từ 2 nguồn:
- Phân nền và cốt nền dưới đáy: nuôi rễ, dùng được lâu.
- Phân nước: châm thêm hằng tuần, đặc biệt khi cây đã mọc dày.
Bể nhiều cây, đèn mạnh, có CO2 thì cây “ăn” rất khoẻ. Thiếu dưỡng là lá vàng, thủng lá, ngọn còi. Phần này mình viết riêng ở chặng 5.
Nền móng: bể, lọc, nước, vi sinh
3 chân kiềng phải đứng trên một nền phẳng. Trong thuỷ sinh, nền đó gồm:
| Nền móng | Làm gì | Bài trong chặng 2 |
|---|---|---|
| Bể và chân kệ | Chứa nước, chịu lực, đặt đúng chỗ | Chọn bể kính và chân kệ |
| Lọc | Giữ nước trong, là nhà của vi sinh | Lọc thùng, lọc treo hay không lọc |
| Vật liệu lọc và vi sinh | Xử lý chất thải của cá, lá mục | Vật liệu lọc và vi sinh |
| Nước | Khử clo, đúng thông số | Nước máy dùng được không |
| Nhiệt độ | Giữ nước mát cho cây cá khoẻ | Nhiệt độ nước và mùa hè |
Nền móng mà yếu thì 3 chân kiềng có chuẩn mấy cũng lung lay. Ví dụ bể mới chưa có vi sinh, lọc yếu, thì chất thải tích lại, nước đục, rêu lên dù đèn và CO2 đều ổn.
Khi bể có vấn đề, kiểm tra theo thứ tự nào?
Mình hay kiểm tra từ dưới lên:
- Nền móng: bể mới hay cũ? Lọc có chạy đều không? Thay nước có khử clo không? Nước có quá nóng không?
- Ánh sáng: đèn có bật quá lâu không? Có nắng chiếu trực tiếp vào bể không?
- CO2: CO2 có đều không? Dropchecker màu gì?
- Dinh dưỡng: nền đã lâu chưa? Có châm phân nước không?
Đa số sự cố đều tìm ra ở một trong 4 bước này. Chặng 8 của lộ trình đi sâu vào từng loại rêu và cách xử lý theo đúng thứ tự này.
Đi tiếp
Đây là bài mở đầu của chặng 2: Nền móng. Bài tiếp theo bắt đầu từ thứ nằm dưới cùng: chọn bể kính và chân kệ sao cho chắc chắn, đẹp, đúng ngân sách.
Câu hỏi thường gặp
3 chân kiềng trong thuỷ sinh là gì?
Là 3 thứ cây cần để quang hợp: ánh sáng, CO2 và dinh dưỡng. Ba thứ này phải cân với nhau. Một chân quá mạnh hay quá yếu so với hai chân còn lại là cây không dùng hết, phần thừa thành thức ăn cho rêu.
Nền móng của bể thuỷ sinh gồm những gì?
Gồm bể và chân kệ, lọc, nước sạch và vi sinh. Nền móng vững thì 3 chân kiềng mới đứng được.
Bể bị rêu là do đâu?
Phần lớn là do 3 chân kiềng lệch nhau, hay gặp nhất là đèn quá mạnh hoặc bật quá lâu so với CO2 và dinh dưỡng, hoặc nền móng chưa ổn như bể mới chưa có vi sinh.