Vật liệu lọc và vi sinh trong bể thuỷ sinh: xếp thế nào, bổ sung khi nào
Tóm tắt nhanh: trong lọc có 3 lớp: bông thô giữ cặn, vật liệu sinh học (sứ, nham thạch) cho vi sinh ở, bông mịn cho nước trong. Vi sinh là “nhà máy xử lý” của bể. Bổ sung vi sinh khi set bể mới, sau thay nước, sau vệ sinh lọc. Rửa lọc bằng nước bể cũ, không rửa bằng nước máy.
Vi sinh là gì và vì sao quan trọng?
Cá thải ra phân, thức ăn thừa và lá mục phân huỷ thành amoniac, chất rất độc với cá. Trong bể có những nhóm vi sinh có lợi chuyển amoniac thành chất ít độc hơn, và cuối cùng thành chất cây hấp thụ được.
Vi sinh không bơi lơ lửng trong nước là chính. Chúng bám vào bề mặt: vật liệu lọc, nền, đá, lũa. Bề mặt càng nhiều lỗ xốp thì càng nhiều chỗ cho vi sinh ở. Đó là lý do vật liệu lọc quan trọng.
Quá trình vi sinh xử lý chất thải gọi là chu trình Nitơ, mình giải thích dễ hiểu ở bài tiếp theo.
Các loại vật liệu lọc
| Vật liệu | Làm gì | Ghi chú |
|---|---|---|
| Bông thô | Giữ cặn to, lá mục | Rửa thường xuyên nhất |
| Sứ lọc | Nhà cho vi sinh, nhiều lỗ xốp | Dùng lâu năm, chỉ cần tráng nhẹ |
| Nham thạch, đá lọc | Nhà cho vi sinh, giá mềm | Rửa sạch bụi trước khi dùng |
| Bông mịn | Giữ cặn nhỏ, nước trong | Đặt cuối cùng |
Xếp vật liệu trong lọc theo thứ tự nào?
Nguyên tắc chung là nước đi từ thô đến mịn:
- Bông thô ở chỗ nước vào đầu tiên, chặn cặn to để không bít vật liệu phía sau.
- Vật liệu sinh học (sứ, nham thạch) ở giữa, chiếm phần lớn thể tích lọc.
- Bông mịn ở cuối, trước khi nước quay về bể.
Lọc thùng thường có nhiều khay xếp chồng, ae xem mũi tên chiều nước trên thân lọc để xếp đúng chiều.
Vệ sinh lọc mà không mất vi sinh
Đây là lỗi người mới gặp rất nhiều: vệ sinh lọc xong thì nước đục, cá yếu, rêu lên. Lý do là rửa mất vi sinh.
- Rửa bông và vật liệu bằng nước bể vừa hút ra khi thay nước. Nước máy có clo, làm chết vi sinh.
- Chỉ tráng cho bớt cặn, đừng chà sạch bong.
- Không vệ sinh lọc và thay nước quá nhiều cùng một ngày với bể mới.
- Bông thô bẩn nhanh thì thay riêng bông, giữ nguyên sứ, nham thạch.
Bổ sung vi sinh khi nào?
Mình bổ sung vi sinh ở 4 thời điểm:
- Set bể mới: giúp bể có vi sinh sớm, rút ngắn thời gian chạy bể.
- Sau mỗi lần thay nước: bù lại phần vi sinh bị hụt.
- Sau khi vệ sinh lọc.
- Khi thả thêm cá: lượng chất thải tăng, vi sinh cần theo kịp.
Khi thay nước, nhớ khử clo trước khi đổ nước mới vào bể, để không làm hại vi sinh đang có.
Hút cặn cũng là chăm vi sinh
Cặn dồn dưới nền và trong góc bể là nguồn amoniac lâu dài. Mỗi lần thay nước mình hút nhẹ trên mặt nền, chỗ cặn đọng, không cắm sâu vào phân nền.
Đi tiếp
Đã hiểu vi sinh ở đâu và làm gì, bài tiếp theo mình giải thích chu trình Nitơ bằng ngôn ngữ dễ hiểu, và vì sao bể mới phải chạy 3–4 tuần mới thả cá.
Câu hỏi thường gặp
Vật liệu lọc thuỷ sinh xếp theo thứ tự nào?
Nước đi qua bông thô trước để giữ cặn to, sau đó qua vật liệu sinh học như sứ, nham thạch để vi sinh xử lý, cuối cùng qua bông mịn để nước trong.
Vi sinh có tác dụng gì trong bể thuỷ sinh?
Vi sinh có lợi sống trong lọc và nền, chuyển chất thải độc của cá và lá mục thành chất ít độc hơn mà cây dùng được. Có vi sinh khoẻ thì nước trong, ít mùi, cá khoẻ.
Khi nào nên bổ sung vi sinh?
Khi set bể mới, sau mỗi lần thay nước, sau khi vệ sinh lọc, và khi thả thêm cá. Bổ sung vi sinh giúp hệ vi sinh trong bể nhanh ổn định trở lại.