Phân nền và cốt nền khác nhau thế nào? Có cần dùng cả hai cho bể thuỷ sinh không

Nền bể thuỷ sinh gồm những lớp nào?

Nhìn từ dưới lên, một bể thuỷ sinh cây thường có 3 lớp:

1. Vỉ nhựa lót đáy: nằm sát kính, không phải để nuôi cây mà để bảo vệ bể.
2. Cốt nền: lớp mỏng, giàu dưỡng, nằm dưới cùng.
3. Phân nền: lớp hạt dày nằm trên, là chỗ cây cắm rễ và ae nhìn thấy qua kính.

Nền là nguồn dưỡng đầu tiên của bể, một trong 3 chân kiềng cùng với ánh sáng và CO2. Set nền đúng từ đầu thì đỡ phải sửa về sau, vì nền gần như không thay được khi bể đã chạy.

Phân nền: lớp trên, cho cây bén rễ

Phân nền (aqua soil) là đất nung thành hạt tròn, có sẵn dưỡng. Nó làm 3 việc:

• Cho cây bám rễ: hạt tơi, có khe hở, rễ non đâm vào dễ. Cây mới trồng bén rễ nhanh hơn hẳn so với cát, sỏi.
• Cấp dưỡng giai đoạn đầu: cây vừa cắm đã có dưỡng dùng ngay.
• Hạ pH và KH: làm nước mềm, hơi chua nhẹ. Đây là môi trường đa số cây thuỷ sinh thích, cây đỏ lên màu dễ hơn.

Lưu ý quan trọng: phân nền mới nhả dưỡng và amoniac trong vài tuần đầu. Vì vậy bể mới phải thay nước đều, như lịch mình viết ở bài chu trình Nitơ.

Cốt nền: lớp dưới, nuôi rễ về lâu dài

Cốt nền là lớp dưỡng đậm đặc rải dưới cùng, bên dưới phân nền. Nó không làm việc ngay từ ngày đầu.

Cây mới cắm chỉ có rễ ngắn, ăn dưỡng ở lớp phân nền phía trên. Khi cây đã ra bộ rễ, rễ đâm sâu xuống đáy thì mới chạm tới cốt nền và lấy dưỡng ở đó. Nhìn qua kính, thấy rễ trắng chạy dọc xuống dưới là lúc cốt nền bắt đầu phát huy.

Vì vậy cốt nền giúp bể giữ dưỡng lâu, nhất là khi phân nền phía trên đã dùng vài tháng, lượng dưỡng giảm dần.

Phân nền nuôi cây lúc mới trồng. Cốt nền nuôi cây khi rễ đã đâm sâu.

So sánh nhanh phân nền và cốt nền

Độ dày nền tham khảo

Đây là mức mình hay làm, ae coi là tham khảo, điều chỉnh theo bố cục:

• Cốt nền: 1–2cm, rải ở giữa và phía sau. Chừa khoảng 2–3cm sát kính trước không rải, để nhìn qua kính chỉ thấy phân nền, gọn mắt.
• Phân nền phía trước: 3–4cm, đủ cho cây thảm tiền cảnh bám rễ.
• Phân nền phía sau: 6–10cm tuỳ chiều cao bể. Bể cao 40cm thì phía sau có thể dày hơn.

Phía trước mỏng, phía sau dày tạo cảm giác bể sâu hơn, và cây thân hậu cảnh có nhiều chỗ cho rễ đâm. Đừng đổ quá dày toàn bộ, vì nền quá dày dễ bí ở dưới và ăn mất chiều cao nước.

Chi tiết cách tính lượng phân nền theo kích thước bể mình viết ở bài chọn phân nền cho bể đầu tiên.

Có cần dùng cả hai không?

Câu trả lời ngắn: bể có CO2, nhiều cây thì nên dùng cả hai.

• Bể có CO2, cây thân, cây thảm, cây đỏ: cây ăn dưỡng khoẻ, cần nguồn dưỡng dài hơi. Dùng phân nền + cốt nền, sau này châm thêm phân nước.
• Bể nhỏ, cây bám lũa đá là chính (bucep, rêu, ráy): những cây này không ăn dưỡng từ nền nhiều, chỉ cần phân nền là đủ.
• Bể chỉ dùng cát, sỏi (biotope, bể suối): không phải bể trồng cây nền, không cần cả hai.

Người mới chơi nghiêm túc có CO2 ngay từ đầu hoàn toàn được. Bắt đầu với layout đơn giản, nền đủ dưỡng, ae sẽ thấy cây lên rất nhanh.

Vỉ nhựa lót đáy: nhỏ mà nên có

Vỉ nhựa là tấm lưới nhựa đặt sát đáy kính, trước khi đổ cốt nền. Mình hay lót vì:

• Bảo vệ kính đáy khi đặt đá nặng, nhất là bể Iwagumi nhiều đá.
• Phân tán lực của đá, lũa xuống đáy đều hơn.
• Sau này tháo bể dễ hơn, nền không bám chặt vào đáy kính.

Cắt vỉ vừa khít đáy bể, đặt đá chính lên trước rồi mới đổ cốt nền, phân nền xung quanh để đá đứng chắc.

Đi tiếp

Hiểu 2 lớp nền rồi, bước tiếp là chọn loại phân nền nào và mua bao nhiêu lít cho vừa bể. Đọc tiếp: chọn phân nền cho bể đầu tiên.