Tảo nâu bể thuỷ sinh mới: vì sao 1–3 tuần đầu hay bị và cách xử lý không cần thuốc
Mục lục bài viết
Tóm tắt nhanh: tảo nâu là loại rêu hại gần như bể mới nào cũng gặp, hay rơi vào 1–3 tuần đầu. Nguyên nhân là nền mới nhả dưỡng, vi sinh chưa ổn và silicat trong nước. Tảo nâu không hại cá nhưng phủ lá làm cây yếu. Cách xử lý: thay nước đều, đèn ngắn, hút nhẹ, thả sinh vật dọn tảo khi bể đã ổn, bổ sung vi sinh để bể vào guồng nhanh hơn. Không cần thuốc.
Tảo nâu trông thế nào?
Hai ảnh trên là trân châu ngọc trai trong bể của mình bị tảo nâu bám lá giai đoạn đầu. Dấu hiệu dễ nhận:
- Một lớp bụi màu nâu, nâu vàng phủ lên lá, kính, đá, lũa.
- Lấy tay hoặc bàn chải quệt nhẹ là trôi, không bám chắc như rêu râu đen.
- Hay bám nhất ở lá cây chậm lớn, cây thảm sát nền và mặt kính.
Nếu lớp bám có màu xanh đậm, nhầy, mùi tanh thì đó không phải tảo nâu mà là rêu nhớt. Xem bảng phân biệt ở bài rêu hại: nhận biết các loại.
Vì sao bể mới hay bị tảo nâu?
Bể mới hội đủ 3 điều kiện tảo nâu thích:
- Silicat trong nước và nền mới: tảo nâu dùng silicat để làm vỏ. Nước máy, nền mới, đá mới đều có thể nhả silicat ra trong những tuần đầu.
- Dư dưỡng từ nền mới: phân nền và cốt nền mới nhả dưỡng, nhả cả amoniac, trong khi cây vừa cắm chưa có rễ để dùng hết.
- Vi sinh chưa ổn: chu trình Nitơ chưa chạy trọn, amoniac còn trong nước (xem chu trình Nitơ).
Tảo nâu cũng chịu được ánh sáng yếu, nên đèn có ngắn nó vẫn lên được. Đây là lý do gần như bể nào cũng trải qua giai đoạn này, ae đừng hoảng.
Tảo nâu ở bể mới là giai đoạn, không phải sự cố. Việc của ae là giúp bể qua giai đoạn đó nhanh, không để nó kéo dài thành sốc dưỡng.
Cách xử lý từng bước
| Việc làm | Làm thế nào | Vì sao |
|---|---|---|
| Thay nước đều | Tuần 1: 2–3 lần, khoảng 50%. Tuần 2: 2 lần, 30–50%. Tuần 3–4: 1–2 lần, 30% (tham khảo) | Bỏ bớt dưỡng thừa, amoniac, silicat |
| Đèn ngắn | Khoảng 6 tiếng mỗi ngày giai đoạn đầu | Hạn chế rêu, cây vẫn đủ sáng bén rễ |
| Hút nhẹ, lau kính | Hút lớp bụi trên mặt nền, lau kính trước khi thay nước | Lấy tảo ra khỏi bể thay vì để nó lắng lại |
| Bổ sung vi sinh | Từ ngày đầu và sau mỗi lần thay nước | Bể nhanh ổn chu trình Nitơ |
| Sinh vật dọn tảo | Ốc, cá otto, tép khi bể đã ổn | Dọn phần tảo bám lá, kính |
Lịch thay nước này khớp với lịch chạy bể mới ở bài chu trình Nitơ. Mỗi lần thay nước, ae khử clo nước mới để không làm hại vi sinh đang hình thành.
Hút nhẹ, đừng xới nền
Khi hút tảo nâu, ae để ý mấy điểm:
- Đưa đầu hút lướt trên mặt nền, cách nền một chút. Chỉ lấy lớp bụi, không cắm sâu xuống nền.
- Cây thảm mới cắm còn chưa bám chắc, hút mạnh là nhổ bật cây.
- Với lá cây bị bám, dùng tay hoặc chổi mềm phẩy nhẹ cho tảo bung ra, rồi hút ngay.
- Làm việc này trước khi thay nước, để phần tảo bung ra đi theo nước cũ.
Ốc, cá otto, tép: đội dọn tảo nâu
Tảo nâu là thức ăn ưa thích của nhiều con:
- Ốc: bò khắp kính, đá, lá, dọn rất sạch.
- Cá otto: cá nhỏ chuyên ăn tảo bám, hiền, hợp bể cây.
- Tép: nhặt tảo trên lá, trên nền suốt ngày.
Nhưng nhớ: bể mới chưa ổn thì chưa nên thả, nhất là tép rất nhạy với amoniac. Mình thường chờ bể qua giai đoạn chạy bể, nước ổn rồi mới thả. Và sinh vật dọn tảo chỉ là phụ: nếu không thay nước đều thì tảo vẫn mọc nhanh hơn chúng ăn.
Đừng để tảo nâu thành sốc dưỡng
Tảo nâu là dấu hiệu bể đang dư dưỡng. Nếu bỏ mặc, không thay nước đều, bể đi tiếp sang bước nặng hơn: cây sốc dưỡng, thối thân, thối ngọn, nhất là cây khó như trân châu ngọc trai. Mình viết kỹ đoạn này ở bài dưỡng cho trân châu ngọc trai.
Phân nền mình dùng là Control Soil, nhả dưỡng đều. Nền nào cũng vậy, giai đoạn đầu ae cứ duy trì thay nước đều đặn là cây không bị thừa dưỡng.
Dấu hiệu tảo nâu đang qua
- Lau kính xong, 2–3 ngày sau mới thấy bám lại, thay vì sáng lau chiều đã nâu.
- Lá non mới ra xanh sạch, không bị phủ.
- Cây bắt đầu bén rễ, đâm ngọn mới.
- Nước trong, không mùi.
Lúc này ae giảm dần lịch thay nước về 1 lần mỗi tuần, khoảng 30% (tham khảo), tăng giờ đèn dần lên 7–8 tiếng.
Đi tiếp
Tảo nâu qua rồi, hai loại rêu tiếp theo hay làm ae đau đầu hơn: rêu tóc và rêu nhớt: xử lý thế nào.
Câu hỏi thường gặp
Tảo nâu trong bể thuỷ sinh mới có nguy hiểm không?
Không nguy hiểm cho cá, nhưng tảo nâu phủ lá làm cây khó quang hợp, nhất là cây thảm nhỏ lá như trân châu ngọc trai. Cần thay nước đều, bật đèn ngắn để tảo nâu qua nhanh.
Tảo nâu bao lâu thì hết?
Tham khảo thường rơi vào 1–3 tuần đầu, rồi giảm dần khi vi sinh ổn định và cây bắt đầu ăn dưỡng. Thay nước đều và bổ sung vi sinh giúp giai đoạn này qua nhanh hơn.
Con gì ăn tảo nâu?
Ốc, cá otto và tép đều dọn tảo nâu khá tốt. Nhưng bể mới nên chờ nước ổn rồi mới thả, và vẫn phải thay nước đều vì dọn tảo chỉ là phụ, sửa gốc mới là chính.